<style type="text/css">.wpb_animate_when_almost_visible{opacity:1}</style> چالش بي‌سوادي امروز ايران و كارآفريني اجتماعي - آرمان صفایی
خانهمقالات كارآفريني اجتماعيچالش بي‌سوادي امروز ايران و كارآفريني اجتماعي

چالش بي‌سوادي امروز ايران و كارآفريني اجتماعي

چالش بي‌سوادي امروز ايران و كارآفريني اجتماعي

 

ايران امروز و چالش بي‌سوادي

(آن‌چه بر سوادآموزي ما گذشته و خواهدگذشت)

در قرن ۲۱ در عصر ارتباطات همچنان شاهد وجود بيش از ۷۴۰ ميليون انسان بالاي ۱۴ سال در جهان هستيم كه به طور كلي توانايي خواندن و نوشتن را ندارند كه دو سوم اين جمعيت را بانوان تشكيل مي‌دهند.[۱]در كشور ما با وجود سابقه جنبش‌ها و اقدامات سوادآموزي اما همچنان به گزارش معاون وزير آموزش و پرورش و رئيس سازمان نهضت سوادآموزي در بين افراد ۱۰ تا ۴۹ ساله كشور ما بيش از ۹ ميليون بي‌سواد وجود دارد.[۲]

سابقه فعاليت‌‌هاي سوادآموزي در ايران

سابقه فعاليت‌‌هاي سوادآموزي در ايران مربوط به  سال ۱۲۸۶، یعنی زمان تشکیل اولین کلاس های اکابره مي‌باشد. سوادآموزی بزرگسالان از سال ۱۲۸۶ با تشکیل کلاس های اکابر در شیراز آغاز شد. اما برنامه ریزی و تلاش برای مبارزه با بی سوادی در روستاها و در میان کودکان لازم التعلیم عملأ در سال ۱۳۴۱ و با ایجاد سپاه دانش آغاز شد. اجرای وسیع برنامه های سوادآموزی نیز با تشکیل سازمان کمیته ملی پیکار با بی سوادی در سال ۱۳۴۳ مقدور گشت. تا پيش از پيروزي انقلاب اسلامي فعاليت‌هاي سوادآموزي در كشور به طور تيتروار بدين شرح مي‌باشد :

  1. سال ۱۲۸۶ : تشکیل کلاس های اکابر در شیراز به همّت مشروطه خواهان
  2. سال ۱۲۸۸ : تصویب آموزش اجباری همگانی برای کودکان هفت سال به بالا
  3. سال ۱۳۱۵ : تصویب نظام نامه اکابر مبنی بر تشکیل کلاس های اکابر در مدارس دولتی و موظف نمودن کارکنان بی سواد دولت و موسسات عمومی و پیشه وران برای شرکت در این کلاس ها 
  4. سال ۱۳۲۲ : آغاز فعالیت کلاس های اکابر
  5. سال ۱۳۲۸ : تاسیس اولین کلاس آموزش بزرگسالان در ورامین
  6. سال ۱۳۳۵ : تجدید نظر در برنامه تعلیمات اساسی و ایجاد بنگاه عمران وزارت کشور و تهیه و تنظیم کتاب های “همه با سواد شویم”
  7. سال ۱۳۴۱ : ایجاد سپاه دانش ( استفاده از سربازان وظيفه باسواد جهت تعليم )
  8. سال ۱۳۴۶ : اجرای طرح تجربی سوادآموزی تابعی (حرفه ای) در اصفهان و دزفول (بدين صورت كه هر شخص بر حسب كسب و كار و فرهنگ خود آموزش‌هاي مربوط به خود را ببيند)
  9. سال ۱۳۵۵ : ارائه و اجرای طرح جهاد ملی سوادآموزی

نتيجه اين فعاليت‌ها به منجر به اين آمار ها شد كه ميزان با سوادي جمعيت ۶ سال به بالاي كشور در سالهاي ۱۳۳۵ و ۱۳۴۵و ۱۳۵۵ به ترتيب ۱۵ و ۲۸ و ۴۱٫۷ مي‌باشد. با فرض صحت این ارقام، باز هم بررسی تطبیقی شاخص‌‌ها روند نامطلوب سوادآموزی را نشان می‌دهد. باید اذعان کرد که بهبود و دگرگونی وضع دشوار زندگی توده‌های بی‌سواد تنها با سوادآموزی محض و بدون نشان دادن فواید و کاربردهای سواد و علوم مختلف در زندگی امکان پذیر نخواهد بود 

  اما تدوين كتاب‌هاي درسي مناسب آقايان و بانوان و روستاييان يكي نقاط موفقيت اين فعاليت ها در پيش از انقلاب بوده است.اما پس از انقلاب هم فعاليت‌هاي سوادآموزي ادامه يافت.  هنگامی که در ۷ دی ۱۳۵۸ به دستورامام خمینی نهضت سوادآموزی تشکیل شد ، جمعیتی بالغ بر ۱۴ میلیون نفر بی سواد در کشور وجود داشت. در آن زمان شور و شوق مردم برای مشارکت در فعالیت های اجتماعی در بالاترین حد خود بود. بی شک این اشتیاق ها بهترین فرصت و زمینه برای حرکتی بنیادی برای ریشه کنی بی سوادی بود. اما متاسفانه به دلیل جنگ سنگین تحمیلی و درگیری های داخلی و در نتیجه عدم ثبات کشورامکان بهره گیری از توان مردم و دولت میسر نبود چرا که توان مردم و دولت مصروف دفاع از کشور بود. از آمار فعالیت های نهضت در سال های ۱۳۵۹ و ۱۳۶۰ اطلاع دقیقی در دست نیست. تنها اعلام شده طی این سالها ۷۴۱ هزار نفر زیر پوشش برنامه های سوادآموزی قرار گرفته اند. در سال ۱۳۶۱ نهضت سوادآموزی طرح ضربتی سوادآموزی را مطرح کرد ، لکن طرح یادشده شکست خورد. طرح آموزش فرد به فرد در سال ۱۳۶۲ مطرح شد که بر اساس آن افراد باسواد خانواده بی سوادان را یاری می کردند تا به مهارت های سوادآموزی دست یابند. از آن زمان به بعد طرح های گوناگون دیگری به اجرا در آمده است که شامل  طرحهای ” گامی به سوی نور ” ، ” سرباز معلم ” ، ” لازم التعلیم ” و ” مساجد ” می شود.  نتيجه فعاليت‌ها و طرح هاي نهضت سوادآموزي نيز منجر به نرخ‌هاي باسوادي به شرح زير گشت:

 سال ۱۳۶۵ : ۶۱ درصد         

 سال ۱۳۷۵ : ۷۵ درصد         

 سال ۱۳۸۵ : ۸۴ درصد

 

نتيجه‌گيري:

اما با وجود اين همه تلاش كه بسيار قابل تقدير است اما برطبق گزارشي كه ياد شد نرخ بالاي بي سوادي در كشور ما همچنان يك چالش بزرگ اجتماعي است. هر كدام از فعاليت‌هاي يادشده نقاط ضعف و قوتي داشته‌اند كه با توجه به عوامل بروني يا دروني سازمان‌هاي مجري فعاليت‌ها به موفقيت چشمگيري دست نيافته‌اند.

حال براي رفع اين چالش چه راه‌حل يا طرحي قابل پيشنهاد است.شايد بتوان وجه تمايز امروز را با دهه‌هاي قبل سرعت پيشرفت تكنولوژي دانست. امروزه بسياري از مردم كشور ما فارغ از سطح تحصيلات از اينترنت و گوشي‌هاي هوشمند استفاده مي‌كنند.نمودار زير روشنگر اين موضوع است.

[۳]

اما با توجه به آمارها و رشد ۱۵۰ درصدي نفوذ گوشي‌هاي هوشمند در كشور ما در سال جاري امروزه بيش از ۴۰% از مردم در كشور ما از گوشي‌هاي هوشمند استفاده مي‌كنند.

اين ضريب نفوذ و فراگير بودن استفاده از تكنولوژي مي‌تواند يك فرصت بزرگ براي يك نوآوري اجتماعي جهت بهبود اين چالش باشد.

مطالعه موردي استفاده از تلفن همراه در سوادآموزي در كشور مصر

بنياد ودافون‌ (Vodafone) در كشور مصر در روز جهاني سواد اقدام به انتشار يك برنامه براي گوشي‌هاي هوشمند نموده است كه گام به گام همراه با سوادآموز با او پيش‌ مي‌آيد و با استفاده از صوت و تصوير به مانند يك معلم به او كمك مي‌كند.كشور مصر داراي بيش از ۱۸ ميليون بزرگسال بي‌سواد مي‌باشد كه غالباً خانم هستند. مزيت استفاده از گوشي‌هاي هوشمند در سوادآموزي امكان استفاده از آن در همه زمان‌ها و مكان‌هاست كه اين امر براي زنان و مردان شاغل كه اوقات فراغتي براي سوادآموزي ندارند بسيار مناسب است. در ادامه اين بنياد براي آنان كه از سطح ابتدايي عبور كردند كلاس‌هاي حضوري را نيز علاوه بر كلاس‌هاي تحت موبايل خود ارائه مي‌دهد.نتيجه اين اقدام اين بنياد حدود۳۰۰ هزار نفر بود كه توانايي خواندن را كسب كردند.

نوآوري‌ اجتماعي، نوآوري‌ها، ايده‌ها يا محصولات/خدماتي است كه با استفاده از فناوري‌هاي روز دنيا براي چالشي اجتماعي راهكاري پايدارتر و كاراتر ارائه مي‌دهند. علاوه بر سازمان‌هاي مسؤول سوادآموزي، كارآفرينان يا فعالان اجتماعي يا حتي خود ما نيز مي‌توانيم با ارائه راهكارهاي فناوري محور در راستاي هرچه بارورتر شدن درخت سوادآموزي در كشور بكوشيم.   

 

منابع :

  1. بنياد ودافون http://www.wired.co.uk/news/archive/2014-09/08/international-literacy-day-mobile-egypt
  2. سايت سازمان نهضت سوادآموزي ايران lmoiran.ir/
  3. Investiniran.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[۱] يونسكو سال ۲۰۱۳

[۲] گزارش تابناك از رئيس سازمان نهضت سوادآموزي در سال ۹۲

[۳]  Worldinternetstats به گزارش سال ۲۰۱۵

برچسب‌ها: , , , , ,

نظر

نظرتان را بگویید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

العربيةEnglishفارسیTürkçe